Lịch sử phẫu thuật nâng mũi ② — Ấn Độ 2.600 năm trước: khởi nguồn của tái tạo mũi

Phẫu thuật mũi khởi đầu bằng việc phục hồi chức năng, và nơi phát triển thành phẫu thuật tái tạo — tái tạo lại chiếc mũi đã mất — chính là Ấn Độ cổ đại.

Sushruta, người được cho là sống vào khoảng năm 600 TCN, đã để lại một văn bản y học mang tên Sushruta Samhita, và trong số tất cả những nội dung trong đó, phương pháp tái tạo mũi là được biết đến nhiều nhất.

Bối cảnh ra đời của phẫu thuật này rất nặng nề. Ở Ấn Độ thời bấy giờ, chiếc mũi là biểu tượng của danh dự và phẩm giá, và việc xẻo mũi là hình phạt phổ biến cho các tội danh như ngoại tình.

Một người bị mất mũi không chỉ chịu tổn thương trên khuôn mặt mà còn bị bài xích khỏi xã hội.

Phương pháp của Sushruta diễn ra như sau. Da được bóc tách lên nhưng một đầu vẫn giữ nguyên gắn liền với cơ thể, rồi vạt da này được xoay chuyển sang.

Điều này nhằm duy trì nguồn cung cấp máu. Ý tưởng này — vạt da có cuống mạch — ngày nay vẫn được sử dụng trong phẫu thuật tái tạo.

Ở đây có một điểm đáng lưu ý.

Phẫu thuật này thường được giới thiệu là vạt da vùng trán, nhưng nội dung được mô tả trong chính văn bản của Sushruta là lấy da từ má, và có quan điểm cho rằng phương pháp lấy da vùng trán là một biến thể ra đời sau này.

Đây là điểm mà các nguồn tài liệu còn có sự khác biệt, vì vậy thay vì cố gắng phân định rạch ròi, có lẽ sẽ chính xác hơn khi nói rằng điều được thiết lập vào thời điểm đó chính là nguyên tắc cốt lõi — chuyển mô tự thân của chính người đó để tạo hình nên chiếc mũi.

Hai nghìn sáu trăm năm sau, phẫu thuật nâng mũi bằng mô tự thân mà chúng tôi thực hiện rốt cuộc vẫn dựa trên chính nguyên tắc này.

Không phải vật liệu của người khác, mà là mô được chuyển từ chính cơ thể bạn để tạo nên dáng hình.

Kỹ thuật ngày nay đã trở nên tinh tế hơn vô cùng, nhưng tôi luôn cố gắng không quên đi mục đích ban đầu của ca phẫu thuật này.

Điều mà Sushruta trao trả lại không đơn thuần là một chiếc mũi. Đó là tư cách để một người có thể ngẩng cao đầu xuất hiện trước mặt người khác.