Lịch sử phẫu thuật nâng mũi ④ — Tagliacozzi, phẫu thuật viên dám đi ngược lại ý muốn của Thượng đế

Châu Âu thế kỷ 16 là thời kỳ có số lượng người bị mất mũi nhiều một cách bất thường. Thật là một suy nghĩ kỳ lạ — nhắc đến châu Âu thời trung cổ, ấn tượng đầu tiên hiện lên trong tâm trí là một điều gì đó hoa lệ và tươi đẹp.

Có hai nguyên nhân trùng hợp với nhau. Đấu kiếm bằng kiếm liễu (rapier) đang là trào lưu thịnh hành, và bệnh giang mai lây lan khắp châu Âu từ cuối thế kỷ 15 đã hủy hoại mũi của nhiều người.

Người đã hệ thống hóa phương pháp tái tạo mũi trong giai đoạn này là Gaspare Tagliacozzi (1545–1599), giáo sư phẫu thuật tại Đại học Bologna.

Ông đã đề ra một phương pháp tạo hình mũi từ phần da ở mặt trong cánh tay trên.

Cánh tay được giữ cố định áp vào mặt, và một khi nguồn cấp máu đã ổn định, cánh tay mới được tách ra. Phương pháp này sau đó được gọi là phương pháp Ý.

Năm 1597, ông xuất bản cuốn De Curtorum Chirurgia per Insitionem — phục hồi khiếm khuyết bằng phẫu thuật ghép mô.

Đây được coi là cuốn sách đầu tiên chuyên về phẫu thuật tạo hình và tái tạo.

Có một câu nói ông để lại trong cuốn sách đó. Ý nghĩa của nó là chúng ta phục hồi những gì đã mất không phải để làm vui mắt người nhìn, mà là để nâng đỡ tinh thần của người đang chịu đau khổ.

Bốn trăm năm trôi qua, câu nói này vẫn thường xuyên được trích dẫn như một châm ngôn đại diện cho ngành phẫu thuật tạo hình.

Có một điểm ở đây mà tôi muốn trình bày một cách cẩn trọng.

Có câu chuyện được lưu truyền rộng rãi rằng ông đã bị rút phép thông công sau khi qua đời, và hài cốt của ông đã bị đào lên rồi chôn lại ở vùng đất không được thánh hiến — với lý do con người đã dám can thiệp vào những gì Chúa đã tạo ra.

Nói cách khác, đó là sự báng bổ.

Trên thực tế, khi tìm về các nguồn tài liệu để viết bài này, tôi nhận thấy các lời kể có sự khác biệt.

Có ghi chép cho thấy ông được an táng như ước nguyện tại nhà thờ San Giovanni Battista, và một thánh lễ tưởng niệm đã được tổ chức với sự hiện diện của các đồng nghiệp y khoa.

Trái lại, cũng có những ghi chép nói rằng hài cốt sau đó đã bị di dời theo chỉ thị của giáo hội.

Tuy nhiên, điều rõ ràng là sau khi ông qua đời, phương pháp tái tạo mũi kiểu Ý đã biến mất khỏi nền y học châu Âu suốt một thời gian dài và mãi đến thế kỷ 19 mới xuất hiện trở lại.

Rất có thể cái nhìn đầy thù hằn của thời đại đó đã góp phần khiến kỹ thuật này bị mai một.

“Đây là những gì mình sinh ra đã có — liệu thay đổi nó có sao không?” Câu hỏi này đã có từ rất lâu như vậy.

Trong phòng tư vấn của tôi, ngày nào cũng có những người nói ra điều trăn trở đó. Nghĩ đến việc câu hỏi tương tự cũng từng được đặt ra ở châu Âu bốn trăm năm trước khiến sự do dự ấy mang một ý nghĩa có phần khác biệt.

Điều chắc chắn là ý kiến của người khác không nên đè nặng lên quyết định đó.

Đó cũng là lý do tại sao tôi không bao giờ ép buộc bệnh nhân phải phẫu thuật. Trong phòng tư vấn của tôi, không có sự thúc ép, và cũng không có sự hối thúc.

Người đưa ra quyết định phải chính là bệnh nhân.